In haar plannen om te voldoen aan de spreidingswet, koos de gemeente Nijkerk voor kleinschalige huisvesting. Om nieuwe Nijkerkers zich ook thuis te laten voelen, koos de gemeente voor een samenwerking met Buddy to Buddy, om meedoen makkelijker te maken. ‘Onze aanpak past bij de lokale cultuur.’
Waar mensen doorgaans aan de balie komen om hun rijbewijs te verlengen of een uittreksel van een akte te halen, scheppen bezoekers nu hun borden vol van schalen met geurige gerechten. Het gemeentehuis in het hart van Nijkerk stelde 6 oktober 2025 voor de tweede keer haar deuren open voor het matchingsdiner van Buddy to Buddy. De tafels staan vol met lekkers, slingers kleuren de zalen waar anders vergaderd wordt.
De sfeer is vrolijk maar ook licht gespannen. Want onbekenden ontmoeten elkaar hier voor het eerst. Wie wordt de buddy waar je de komende maanden mee gaat optrekken? Zul je elkaar verstaan? Ontstaat er een klik? Een gepensioneerd echtpaar dat deelnam aan de eerste matchingsronde vertelt dat ze tijdens de matching meteen al een aantal raakvlakken ontdekten met hun buddy’s. Ze waren gekomen omdat ze hun vrije tijd graag inzetten om ‘gastheerschap’ te tonen. Dat vinden ze erbij horen, als inwoner van hun gemeente. ‘We zijn benieuwd naar de gewoonten en de achtergrond van nieuwe inwoners van onze stad. En naar hun vragen aan ons.’
Feesthoedjes breken het ijs
Zo hebben meerdere inwoners van de gemeente Nijkerk zich bij vrijwilligersorganisatie Buddy to Buddy aangemeld. Net als bewoners van de doorstroomlocatie Passentenhaven en de nieuwe opvanglocatie Beurtschipper. Afgelopen zomer leerden tweeënvijftig buddy’s elkaar kennen. De tweede ronde dit najaar is het de beurt aan nog eens vijftig nieuwkomers en Nijkerkers. Het matchingsdiner is de aftrap van vier maanden waarin de buddy’s elkaar regelmatig ontmoeten. Bijvoorbeeld tijdens de maandelijkse avond in het buurthuis waar buddy’s samen spelletjes kunnen doen. Of buddy’s gaan met elkaar koffie drinken of een eindje fietsen. Twee Nijkerkers van de eerste matchingsronde hebben hun buddy’s Amsterdam laten zien. Met zijn vieren hebben ze er een dagje uit van gemaakt.
‘De aanpak van Buddy to Buddy is luchtig en serieus tegelijk,’ merkt Jan van den Berg op. Hij werkt voor de gemeente Nijkerk als projectleider vluchtelingen. ‘Met feesthoedjes of bloemenslingers gaan alle buddy-koppels tijdens de eerste ontmoeting samen op de foto. Dankzij die lichtvoetige aanpak wordt gemakkelijk het ijs gebroken, ondanks taalbarrières en andere verschillen. Wat volgt is een avond van samen eten, praten en gebaren, lachen en dansen. Hiermee begint een traject van vier maanden samen optrekken en elkaar leren kennen.’
Asielzoekers een thuis geven
Het optuigen van asielopvang binnen de gemeente Nijkerk stokte in 2023. Er zou een grote asiellocatie komen in Hoevelaken, maar er ontstond zoveel weerstand onder inwoners dat het gemeentebestuur besloot dat proces te staken. Om alsnog tot passende asielopvang te komen, vroeg de raad aan de gemeente om een vernieuwd, open en transparant proces. ‘Voor de gemeente stond vast te willen voldoen aan de spreidingswet. Dus asielzoekers een thuis geven en een kans bieden hun leven hier op te bouwen,’ vertelt Jan. ‘De wens voor een kleinschalige aanpak werd duidelijk, omdat nabijheid een belangrijke waarde is in de Nijkerker samenleving. Dus kregen we de opdracht mee: geef mensen meer gevoel van regie en samenwerking.’
‘Nieuwkomers een start geven begint lokaal’
In zijn vorige werk bij het Leger des Heils had Jan daar al veel ervaring mee. ‘De zorg voor mensen in een kwetsbare positie begint bij zorgen dat ze kunnen meedoen. En meedoen kan natuurlijk niet in je eentje. De mogelijkheid tot meedoen ontstaat pas als iedereen betrokken is, bestaande inwoners net zo goed als nieuwe inwoners. Het was voor ons dus heel helder dat als we het nieuwkomers mogelijk wilden maken om mee te doen, we moesten beginnen bij onze eigen lokale samenleving. Gewoon bij de mensen in de buurt, bij sportverenigingen, scholen, winkeliers, ondernemers.’ Voor inwoners van de gemeente die iets wilden betekenen bij de integratie van nieuwe inwoners, organiseerden Jan en zijn collega’s een eerste vrijwilligersbijeenkomst. Daar konden aanwezigen kiezen waar hun voorkeur naar uit ging, bijvoorbeeld taalmaatje worden van iemand, of samen gaan klussen, of je alvast aanmelden bij Buddy to Buddy.
Jan had ontdekt dat de Nijkerkse wens om gelijkwaardig contact te faciliteren tussen bestaande en nieuwe inwoners van de gemeente precies de uitgangspunten zijn die Buddy to Buddy hanteert. ‘Ik had eens over hen gehoord omdat een bewoner van onze doorstroomlocatie in Nijkerk al mensen had leren kennen via Buddy to Buddy Amersfoort.’ Amersfoort grenst aan Hoevelaken, Nijkerkerveen en Nijkerk, de kernen van de gemeente Nijkerk, dus het contact was snel gelegd. ‘Ik woonde een matchingsdiner bij en dat was zo’n feest. Ik merkte dat de aanpak professioneel is, in een open, vrolijke en ontspannen sfeer. Die combinatie maakt het heel toegankelijk voor vreemden om met elkaar in contact te komen. Die aanpak past helemaal bij hoe wij de opvang van nieuwe Nijkerkers wilden organiseren.’
Daarom noteerden Jan en zijn collega’s Buddy to Buddy alvast als samenwerkingspartner in het plan van aanpak voor de gemeente Nijkerk. Nadat de gemeenteraadleden dit plan beoordeelden en vervolgens goedkeurden, kon het werk eind 2024 gaan beginnen. Eerst ging de aandacht uit naar wat Jan noemt de ‘harde kant’, zoals huisvesting, aansluiting op nutsvoorzieningen en vergunningen organiseren. Vervolgens kon de ‘zachte kant’ worden opgestart.
Een band opbouwen
‘De vrijwilligersbijeenkomst van de gemeente leverde meteen aanmeldingen bij ons op,’ vertelt Ehab Al Haddad, coördinator van Buddy to Buddy Nijkerk. De gemeente heeft ons hiermee echt een vliegende start gegeven. Na de kennismaking met mijn collega Caitlin de Wit uit Amersfoort, nodigde de gemeente Nijkerk ons uit zo snel mogelijk te starten. Dat spreekt mij aan,’ zegt Ehab. ‘Ik hou ook van doorpakken. Ik hou niet van wachten. Tijdens mijn eerste jaar in Nederlandse azc-locaties, bestond mijn leven alleen maar uit wachten. Naast de verveling vond ik het ergste van wachten dat ik geen enkele Nederlander ontmoette. Het bleef bij mensen gedag zeggen op straat en in de supermarkt. Maar ik had geen contact, geen vriendschap. Zodra ik een woning vond in Amersfoort zag ik het helemaal zitten, ik had alle vertrouwen in mijn sociale skills en stond open om vriendschappen te sluiten. Maar het viel tegen. In mijn eerste drie maanden daar ontmoette ik nog steeds geen mensen waar ik een band mee kon opbouwen. Terwijl ik zo graag de Nederlandse cultuur en taal wilde leren kennen. Het lukte pas toen ik bij Buddy to Buddy terechtkwam. In de Corona-periode was het nog wel lastig, maar mijn buddy en ik gingen wandelen. Met de plattegrond van Amersfoort in handen verkenden we de stad en leerde ik mijn weg vinden. Mijn Nederlandse buddy vond het contact heel leuk, en ik ook. Maar voor mij was het zoveel meer dan dat. Het was echt heel belangrijk. Eindelijk kende ik iemand. We zijn samen allerlei dingen gaan ondernemen en we zijn nu nog steeds bevriend. Elk jaar op 8 maart stuur ik haar een kaartje. Op die datum hebben we elkaar leren kennen en die datum wil ik blijven vieren.’
Vier jaar later is Ehab actief betrokken bij Buddy to Buddy en organiseert hij samen met collega Joni Reiche en tientallen buddy’s alle activiteiten in Nijkerk. Daarover zegt hij: ‘Ik vind het belangrijk om een echte community te bouwen. Veel mensen willen iets geven en willen sociaal contact onderhouden. Hoe doe je dat? Dat is best simpel. Er zijn altijd enthousiaste mensen die graag bij elkaar komen. Samen kijken we wie wat kan en wil doen. We luisteren daarbij heel goed naar elkaar. Zo zijn we gestart met een Buddycafé: elke maand in een buurthuis komen we een paar uurtjes samen met een stuk of veertig mensen. Zij stellen hun deuren echt open. We hebben al een Buddytalk in de school gehouden, een ontmoeting waarin we in gesprek gaan over de verschillen en overeenkomsten tussen buddy’s. En er zijn plannen voor een muziekcafé.’
Ehab toont een groepsapp vol met foto’s van stralende gezichten.
Het onbekende omarmen
Wat maakt Buddy to Buddy Nijkerk onderscheidend van een vestiging in bijvoorbeeld Amersfoort of Nieuwegein? Ehab weet het meteen: ‘De mensen hier zijn aanpakkers, ze zijn heel ondernemend. Dat is echt leuk om te zien. Ook medewerkers van de gemeente hebben die houding. Ze hebben ons zo geholpen met de opstart. Door hun netwerk en contacten te delen. Door het gemeentehuis open te stellen voor de eerste twee matchingsdiners. Daarbij hielpen ze zelfs tot het einde aan toe met de schoonmaak. We merken: er is veel enthousiasme om hier samen een succes van te maken.’
Jan: ‘Buddy to Buddy schept randvoorwaarden waarin verbinding heel natuurlijk ontstaat. Vanuit de eerste vrolijke ontmoeting in groepsverband, ontstaat ruimte en vertrouwen om in gesprek te gaan. Zo leer je elkaar beter kennen en kan je ook van elkaar leren. Welke feestdagen vier jij? Welke muziek breng je mee? Daarin vinden mensen vanzelf overeenkomsten.
De aanpak in Nijkerk is vergelijkbaar met die in een steden als Rotterdam of Wageningen of de gemeente Berg en Dal. Kennelijk weet elk team die verbinding op een laagdrempelige manier te realiseren, de medewerkers zijn ongelofelijk enthousiast. Uiteraard kent iedere gemeente eigen nuances, een eigen cultuur. In Amersfoort zijn meer jongeren en studenten. In Nijkerk zijn vanaf de start mensen betrokken die zonder iets te kennen of te weten het onbekende omarmen.
Willemijn en Hamsa bijvoorbeeld voelden een vrolijke opwinding voordat wethouder Audry Rohen hen aan elkaar voorstelde waarmee hij het eerste matchingsdiner van Buddy to Buddy Nijkerk officieel opende. Maar ook wel wat ongemak. Hun gemeenschappelijke interesse in koken hielp om in gesprek te komen. In de maanden daarna voelde het alsof het vanzelf ging.’ De tweede matchingsronde duurt ook weer vier maanden en loopt door tot en met januari 2026.
Vluchtelingenopvang Nijkerk kent 3 takken:
1. Oekraïne-opvang. De gemeente Nijkerk heeft net als andere gemeenten in Nederland vanaf het begin van de oorlog vluchtelingen uit Oekraïne opgevangen. Eerst was deze opvang op verschillende locaties. Sinds augustus 2023 heeft de gemeente de opvang op één centrale plek geregeld waar in 53 chalets 4 of 6 personen kunnen verblijven tot maximaal 239 mensen.
2. Opvang statushouders. In de Passantenhaven wonen zo’n 40 mensen aan wie een verblijfsstatus in Nederland is toegekend en die worden toegewezen aan de gemeente Nijkerk. Totdat ze een eigen woning vinden, verblijven ze niet in een asielszoekerscentrum, maar in deze doorstroomlocatie. Ze kunnen hier hun leven in Nederland beginnen terwijl ze wachten op een vaste woning.
3. Asielopvang. De gemeente opent in 2025 en 2026 gefaseerd vier kleinschalige opvanglocaties voor asielzoekers en heeft deze in eigen beheer. Deze locaties zijn verspreid over verschillende kernen in de gemeente en bieden in totaal plaats aan 278 bewoners. Op 2 plekken wordt een combinatie gemaakt met woningen voor jongeren en starters.
Onlangs is de Juryprijs én de Publieksprijs van VNG GemeenteDelers 2025 uitreikt aan Gemeente Enschede en Buddy to Buddy.
GemeenteDelers is een landelijke competitie van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Het was een feest voor de Gemeente Enschede, Buddy to Buddy en voor alle buddy’s in Enschede, om via deze prijs deze erkenning te ontvangen. Elke gemeente in Nederland kan haar meest waardevolle, duurzame en herbruikbare initiatieven kan inzenden, zodat deze een podium krijgen en succesvolle aanpakken gedeeld worden.
